Participatiemanifestatie rondom vernieuwing Allebeplein

 

“De bewoner wordt eerder gezien als vijand dan als participant”


Nieuw-West – Welke rol hebben bewoners in de stedelijke vernieuwing? Daarover discussieerden betrokkenen – bewoners uit vernieuwingswijken én politici – afgelopen zaterdag tijdens de landelijke bewonersdag.  Een mini-manifestatie met een groot onderwerp: participatie. Organisator is het ‘Actiecomité Plein Allebé Ja!’ dat momenteel in een strijd verwikkeld is met het stadsdeel Slotervaart over de herinrichting van het August Allebéplein.


Shirley Brandeis


Het inmiddels roemruchte August Allebéplein in Slotervaart wordt vernieuwd. Bewoners, winkeliers en gebruikers van het plein zijn daar blij mee. Helaas, zo constateert een groep bewoners, zal het plein na de beoogde herinrichting geen plein meer zijn. “Middenop is een vestiging van de Albert Heijn gepland, met daarop twee woonflats van elk vier verdiepingen,” vertelt bewoner Martijn Rutte. “De meeste bomen worden gerooid, er komen meer verspringende hoeken en wanden aan het plein. Een meer onoverzichtelijke en onveilige ruimte dus. Waar nu gebouwtje de Branding en de klimboom staan blijft een klein vierkant over, dat de naam August Allebéplein zal dragen. Het plein wordt een een winkelpassage van negentien meter breed. Vanaf de omringende straten zal het speelpleintje nauwelijks te vinden zijn.” Rutte voelt zich gesterkt. “Een gezaghebbend adviesorgaan van de gemeente Amsterdam heeft het plan ten zeerste ontraden. VROM heeft bemiddeling aangeboden tussen stadsdeel en bewoners, maar het dagelijks bestuur heeft afgewezen zonder hierover met raadsleden of bewoners te overleggen.”


Geen oren

Boe roepen dan maar? Nee, meedenken, vindt Rutte. “Vernieuwing is nodig, maar we willen wel onze wensen in kunnen brengen. Wij gaan echter niet zeggen wat we niet willen. Wij laten zien wat we wél willen.” Een eigen vernieuwingsprogramma kwam na diverse bijeenkomsten voor betrokkenen en met behulp van vereniging ProWest, socioloog Thaddeus Müller, boomdeskundige Veronica van Amerongen en Atelier stedelijke vernieuwing op tafel. Rutte: “Hiermee hoopten we de aandacht van het stadsdeel te trekken. We willen in coproductie met het stadsdeel de vernieuwing van het plein gestalte geven. Maar jammer genoeg heeft stadsdeelwethouder Ineke Ketelaar geen oren naar ons plan.” De raad neemt op 17 februari een besluit over de herinrichting.

Hoe staat het eigenlijk in de rest van Amsterdam en het land gesteld met bewonersinspraak, met de zogeheten participatie? Deze vraag zagen Rutte en medestanders afgelopen zaterdag beantwoord tijdens een mini-manifestatie. In samenwerking met Landelijk Samenwerkingsverband Aandachtswijken en Vereniging Vrienden van Ganzendijk werd deze landelijke bewonersdag gehouden in Eigenwijks, nabij het Allebéplein. Tien jaar bewonersparticipatie in Overtoomse Veld stond centraal en bewoners(groepen) uit het hele land, politici en deskundigen deelden hun mening, ervaringen en wensen. En er waren hapjes, drankjes, rondleidingen over het plein, een fotopresentatie, maquettes, een informatiemarkt voor de politiek en muziek.


Dure catering

Waarom Far West-directeur Jacques Thielen er niet was, vroeg publiek en discussiepanel zich af. En wethouder Ineke Ketelaar? Uitgenodigd, maar niet gekomen, constateerde men. “Een dure catering voor het tienjarig jubileum kan er wel af,” riep de een over Thielen. “Hij is vast bang voor kritiek,” zei de ander. Ketelaar had Rutte laten weten dat zij de raadsleden niet wil beďnvloeden – het plan zit al in de besluitfase – en dat zij daarom niet aanwezig zou zijn. Rutte: “En Jacques Thielen van Far West zou wel komen, maar zag er vanaf na lezing van het manifest dat deze  middag gepresenteerd zou worden. Ahold en Bouwfonds wijzen deelname beslist en zonder opgaaf van reden af. Jammer, hoor.”

Ook zonder deze nieuwbouw- en sloopprominenten kwam de discussie over participatie wel op gang. Vanuit de Jordaan, Rotterdam, Zaandam en Slotermeer waren bewonersvertegenwoordigers gekomen om hun ervaringen over inspraak en invloed op de plannen te vertellen. Onder hen Ria Schuiling uit de Rotterdamse wijk Vreewijk. Een leuke wijk met veel sociale huurwoningen en de corporaties kijken er likkebaardend naar, vertelde ze. Tachtig procent koopwoningen is het plan. “Het zijn niet de huizen, maar de bewoners die volgens hen niet voldoen,” vertelde Schuiling die al drie jaar – met succes – de strijd met de plannenmakers aangaat. Herkenning alom: de plannen worden bedacht en aan bewoners opgelegd. Geluisterd naar bewonerswensen wordt er niet, hooguit door een enkel raadslid. “De bewoner wordt eerder als vijand dan als participant gezien. Bij de vernieuwing van het Allebéplein zijn ze nadrukkelijk aangemerkt als risicofactor.”


Geluidsdichte doos

Naast ervaringen werden ook tips uitgewisseld tussen de bewoners die – door heel Nederland - in hetzelfde schuitje zitten. In Rotterdam hebben, vertelde Schuiling, de diverse bewonersgroepen zich verenigd om advies en steun aan elkaar te geven. “Soms merk je dat de plannenmakers in de ene wijk hetzelfde smoesje verkopen als in de andere.” Nog een tip van Schuiling: Tweede Kamerpolitici. “Zij weten niet wat er lokaal speelt. Wij hebben iemand bij ons rondgeleid en sindsdien zijn er schriftelijke vragen in de Kamer gesteld. Ook de media betrekken kan

soms helpen.” Of men ook weet dat de kosten van een advocaat in sommige gevallen voor rekening van de corporatie komt, zoals het geval is in de Louis Couperusbuurt waar bewoners zich massaal verzetten tegen de plannen van Stadgenoot. En er zijn belangengroepen die de bewoners kunnen bijstaan. Zoals de Huurdersvereniging Amsterdam en het Wijksteunpunt Wonen die Arnold Paalvast en medebewoners ondersteunt in de kwestie ‘Vernieuwing Slotermeer’, waar ook de Couperusbuurt onder valt. Ondanks groot protest van bewoners werden de plannen, met een enkele aanpassing, eind vorig jaar aangenomen door de raad.


Arnold Paalvast, ervaringsdeskundige uit Slotermeer, vertelt over zijn ervaringen

Paalvast over de inspraak bij de politiek: “Ik had het idee dat ik in een geluidsdichte doos zat te praten. Men is absoluut non-responsief.” Enkele politieke partijen zijn bereid te luisteren en tegen grootschalige sloop, maar: “de PvdA heeft in Geuzenveld-Slotermeer de meerderheid en kan alles doen wat zij wil.” Toch heeft participatie volgens hem wel nut. “Door het verzet zijn meer bewoners zich bewust van de sloopdreiging en laten ook zij mogelijk hun stem horen. Ik ben in Slotermeer nog niet zonder hoop.”


Manifest

Erken onze rechten en wensen, dat is de noodkreet van de bewoners bij herstructureringsplannen. Vandaar het 'Manifest Zelfbeschikking Bewoners', waarin onder andere staat dat bewoners – door heel Nederland – van mening zijn dat de woonomgeving in de eerste plaats toebehoort aan de bewoners en dat vernieuwingen ten goede moeten komen aan zij die er nu wonen. Rutte: “Het manifest dient als uitgangspunt voor discussies tussen deskundigen en politici. Bewoners moeten in staat gesteld worden om hun rol op te eisen. Hulp van bovenaf is nodig, bijvoorbeeld in de vorm van wetgeving die bewoners in staat stelt om zich van deskundige hulp te verzekeren. In Slotervaart bestaat  nog niet eens een verordening op het burgerinitiatief. We verwachten veel van het nieuwe stadsdeel Nieuw-West straks. Osdorp is bijvoorbeeld veel verder met bewonersparticipatie.”


Herbezinning

Hoe kan het regelmatig mis gaan als zowel overheid als corporaties benadrukken dat het belangrijk is om naar bewoners te luisteren? Dat was een van de vragen tijdens de gespreksronde met deskundigen. De overheid moet duidelijker zijn - was de conclusie - waarover bewoners wel en waarover zij niet mogen meepraten. En ook: bestuurders moeten niet bang zijn een deel van de regie aan bewoners te geven. Inzake het Allebéplein riep Hein de Haan (ProWest) raadsleden tot herbezinning op. “Een stadsdeelplan en bewonersprogramma die dezelfde doelstellingen hebben, maar in uitwerking verschillen, laten zich gemakkelijk samenvoegen, zonder het hele plan op de schop te gooien en zonder jaren vertraging.”


Lof

Tijdens het lijsttrekkersdebat, de derde ronde, pleitten alle deelnemers voor maximale bewonersparticipatie. Achmed Baâdoud (PvdA) benadrukte het belang van participatie in Osdorp en verwees in de zaak Allebéplein naar de raad in Slotervaart. Ook Paulus de Wilt (GroenLinks) wees erop dat het plan niet van hem kwam en dat het oordeel bij de raad ligt. Andere lijsttrekkers diskwalificeerden het plan, vooral omdat het zonder noemenswaardige inbreng van bewoners tot stand is gekomen. Rutte: “Fijn dat er zoveel lof was voor de inzet van de bewoners die hun eigen programma hadden geschreven en onder de aandacht hebben gebracht. We blijven ons verbazen over het feit dat twee plannen die zoveel op elkaar lijken, niet samen kunnen worden gevoegd.”

Zie ook www.slotervaart.nl  en www.pleinallebeja.nl (met filmbeelden van het lijsttrekkersdebat).




 

Doorsturen  Print