Door: Victorien Koningsberger

Amsterdam is een ware kunst- en cultuurstad, als we dit zo willen houden moet creatief talent de ruimte krijgen. Niet alleen om te werken, ook om te wonen. Bij uitstek Nieuw-West, vol met‘ licht, lucht en ruimte’, kan deze ruimte bieden. Maar gebeurt dit wel genoeg?

web2013-04-28-16.04Ateliercomplexen
In 1933 ontwierpen de architecten Zanstra, Giesen en Sijmons aan de Zomerdijkstraat in Zuid het eerst atelierwoningcomplex in Nederland. Hier leven én werken al decennia lang wisselende kunstenaars. Maar de atelierwoningen worden door de bezittende woningcorporatie verkocht, net als op andere plekken in de stad. Met toestemming van de gemeente, wat opmerkelijk is gezien het gemeentelijk beleid dat de ‘creatieve stad’ wil bevorderen door kunstenaarsateliers en broedplaatsen. In Geuzenveld staat sinds 1957 aan de Van Karnebeekstraat een rijtje atelierwoningen. Het gemeentelijke monument verkeert in onzekere en slechte staat vanwege achterstallig onderhoud door de bezittende woningcorporatie. Daarentegen is aan de andere kant van Nieuw-West een ongekend succes te vinden, Nieuw &  Meer,  het grootste ateliercomplex van Amsterdam. Hier wordt ook gewoond, mogelijk gemaakt omdat het terrein eind jaren ’80 is gekraakt en de creatieven het na legalisering geheel zelfstandig beheren en besturen. Een unicum in Nieuw-West.

Buurtbroedplaatsen
Andere voorbeelden van creatieve ruimtes zijn de culturele broedplaatsen. Zoals ACTA, met op de eerste twee verdiepingen een culturele broedplaats, en hierboven zes verdiepingen door Tijdelijk Wonen Amsterdam geëxploiteerd voor huisvesting. Hier wonen voornamelijk studenten, maar ook huurders van de broedplaats zoals zangeres Daisy Thé “Soms ren ik ’s nachts in mijn pyama de trap af naar mijn werkkamer om een tekst te schrijven.”Voor de huurder is de combinatie woon-werken een pre, en de buurt leeft ervan op dat het voormalige Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam levendigheid brengt. Verderop in Slotervaart wordt bij buurtbroedplaats HW10 niet in het pand gewoond, maar vlakbij. De huurders zijn voor een groot gedeelte buurtbewoners; wonen en werken vloeien in elkaar over. Heel anders is de situatie bij broedplaatsen waar ’s ochtends de huurders zich in het gebouw terugtrekken en het ‘s avonds leeg achterlaten. De binding met de omgeving mist in zo’n geval, en in sommige gevallen ook onderling tussen de huurders.  Terwijl broedplaatsen vanuit de gemeente vaak de opgave hebben een rol te vervullen in de wijk, en creativiteit optimaal moet ‘broeien’.

Woon-werk-woningen
Koester daarom atelierwoningen en stimuleer woon-werk-woningen, in broedplaatsen en herstructuringsbuurten. Weg met de verouderde bestemmingsplannen die functiemenging niet toelaten, tijd voor het experiment.

Victorien Koningsberger is freelance architectuurhistorica en werkt voor Nieuw-West Open, het 60 weken durend programma dat ’60 jaar Nieuw-West’ viert. Bijzondere kwaliteiten worden in het licht gezet en met elkaar verbonden. Ook werkt ze voor het Van Eesterenmuseum in Slotermeer, en heeft ze een blog over de stad. www.nwopen.nl; www.vaneesterenmuseum.nl; www.victorienkoningsberger.nl.